Månadens kulturminne i juli - Alværsund & Manger Dampskibsselskap L/L

Kenth Remy Nesbø presenterer månadens kulturminne for juli, som er Alværsund & Manger Dampskibsselskap L/L. 

På biletet ser me D/S "Alversund" til kai i Bøvågen
ein gong mellom 1926 og 1940.

Først vil eg takka Jon Askeland for eit flott innlegg forrige månad, samt for utfordringa gav meg. Her fylgjer mitt innlegg for juli månad.

Som månadens kulturminne har eg valgt Alværsund & Mangers Dampskibsselskab L/L. Sjølv om eg er for ung til å hugse selskapet, minnast eg med glede alle historiar mi no avlidne farmor fortalde om turane i si ungdomstid og vaksen alder. Eg har sjølv nytt godt av det som må kunne seiast å vere arven frå vårt lokale dampskipsselskap.

Alværsund & Mangers Dampskibsselskab vart skipa 17. mai 1895. Selskapet tok då over Seimstrandens Dampskibsselskab`s einaste skip D/S "Seimstrand" som dermed vart selskapets fyrste båt. Alt fyrste året bygde dei sin første nye båt, D/S "Manger". Fjordabåtane til Alværsund & Mangers Dampskibsselskab gjorde det enklare for bymann og stril å møtast, handel og transport vart lettare, og kaien og båten var bygdas naturlege samlingspunkt (då ser me vekk frå ungdomshuset når det var dans og kyrkja om sundagen, sjølvsagt.) Under krigen vart båtane til selskapet benytta til illegalt arbeid som våpentransport og flytningtransport for å nevne noko. "D/S Varden" egna seg særleg godt til dette med sine mange krikar og krokar, og mang ein radværing hjalp til med dette arbeidet. I 1951 var det slutt for Alversund & Manger som sjølvstendig selskap. Samanslåinga med Lindås-Masfjorden Dampbåtlag resulterte i skipinga av Bergen-Nordhordland Trafikklag (BNT) som seinare vart det for meg så velkjende BNR - Bergen-Nordhordland Rutelag. Her fylgjer lista over skipa som gjekk i teneste hjå Alværsund & Mangers Dampskibsselskab:

D/S "Manger" (1895-1910)
D/S "Alværsund" (1900-1918)
D/S "Herløfjord" (1907-1950)
D/S "Manger" (1911-1951)
D/S "Seimstrand" (1914-1951)
D/S "Alversund" (1926-1951)
D/S "Radøy" (1930-1940)
D/S "Varden" (1934-1949)
D/S "Holsenøy" (1941-1949)
D/S "Frekhaug" (1941-1942)
M/S "Fjordbussen" (1947-1951)
M/S "Fjordbussto" (1947-1951)
M/S "Melanddrott" (1948-1951)
M/S "Sæbø" (1949-1951)

Eg vil utfordra Christel Villanger Håland til å skriva om månadens kulturminne for august.

Månadens kulturminne i juni - kassetten

Jon Askeland presenterer månadens kulturminne i juni. Han har vald kassetten som sitt kulturminne. 

Mitt kulturminne. Eg dristar meg til å nytta høvet til å understreka at kulturminne også kan vera av nyare dato.

Desse kulturminna må me også ha lokalt fokus på. Eg har valt kassetten, og årsaka til det er følgjande: Ein dag for nokre år sidan rydda eg og sonen min i "gamle saker". Han var då 12 år gammal, og fann ein kassett, og spurde meg, "pappa - kva er dette for noko"! Då forstod eg kor raskt endringar kan skje, og at gjenstandar som eg har eit levande forhold til, brått kan verta kulturminne, fordi dei er gått ut av bruk. I dag får ein knapt nok kjøpa kassettspelarar lengre, i motsetnad til den store hobbyen for nokre tiår sidan å spela av musikk både frå radio, originalkassettar og laga "spelelister", eller beint fram kjøpa originalkassettar, for kassettspelar var jo så hendig i høve til platespelaren. Eg er sikker på at det i Radøy også er spesielle, lokale kulturminne av nyare dato,- som me kanskje ikkje tenkjer over.

Eg håpar Kenth Remy Nesbø vil ta utfordringa og skriva om neste månads kulturminne.

Månadens kulturminne i mai - Ystebøtreæ

Frå denne månaden vil det vera forskjellige personar som får utfordringa om å presentera månadens kulturminne. Først ut er leiar for kultur- og sørvistorget i Radøy kommune, Lin Tove Thomassen.  

Takk for at eg får lov til å presentere eitt kulturminne og sende oppmodinga vidare for juni månad.

Månadens kulturminne i mai er Ystebøtræet. Ein husmannsplass frå slutten av 1800 talet. Ystebøtræet ligg på Sletta og har fått ein veg oppattkalla etter seg. Lokalt har vegen alltid heitt Trevegen. Vegen har eg trakka heilt sidan eg var barn. Det er ein flott turveg der fotgjengarane får gå stort sett i fred for bilar, perfekt for turar med barnevogn :) Om de vil ha dykk ein flott tur. Parker ved Slettakaien, gå langs Trevegen og få med deg husmannsplassen, gå vidare forbi byggefeltet på Stølane og opp til Lindåsen. 

Ystebøtræ på Digitalt fortalt. 

Til sist vil eg sende stafettpinnen vidare til ordføraren i Radøy Jon Askeland og utfordre han til å presentere sitt kulturminne for juni. 

Månadens kulturminne i april - Skageneset

Månadens kulturminne i april er våningshuset på den tidlegare husmannsplassen og seinare småbruket i Skageneset. Nils Nilsen Birkeland fekk festesetel i Skageneset i 1878, og det var nok han som bygde våningshuset som står i dag. Huset er ei tradisjonell lemstove med ei stove i kvar ende av huset, og kjøkken og gang i midten, og såleis ein representant den typiske byggjeskikken i Nordhordland på 1800-talet og litt utover på 1900-talet.

Under andre verdskrig budde enka Dorothea Skagenes, sonen Nils, dottera Ingeborg og niesa Eva i Skageneset. Hans Helle, som var oppvaksen på Hella, kjende til Skageneset og visste kor avsides det låg. Han klarte å overtala Dorothea til å gøyma flykntningar som skulle vidare over Nordsjøen. Dorothea og borna tok i mot meir enn 100 flykningar i løpet av krigsåra, og for denne innsatsen vart ho i 2005 kåra til den største og viktigaste nordhordlendingen på 1900-talet av lesarane av avisa Nordhordland. Les meir om denne historien her: http://www.bof.no/Info/Bros_Skage-nett-tekst.pdf For meir utfyllande lesnad, sjå boka Krigsår på Radøy som sogelaget gav ut i 2011 der Meinert Helland har skrive ein artikkel om englandsfarten frå Skageneset.

Skageneset er i dag friluftsområde som vert drifta av Bergen og omland friluftsråd: www.bof.no
Framover vil me senda presentasjonen av månadens kulturminne på omgang. Først ut er leiar av kultur- og sørvistorget Lin Tove Thomassen, som vil presentera sitt kulturminne i mai. Ho vil deretter senda utfordringane vidare til nokon andre. 

Månadens kulturminne i mars - Åsen på Øvre Tveiten

Månadens kulturminne i mars er tunet i Åsen på Øvre Tveiten. Tunet består av to våningshus, eit kårhus frå midten av 1800-talet, ei steinløe og ein potetkjellar. Det eldste våningshuset er eigentleg eit lite langhus med steinmur på tre av y...tterveggane. Tidlegare inneheldt huset torvsval, hestestall, stove, gang/kjøkken med grue. Lafteverket i stova tyder på at huset kan vera frå 1700-talet. I dag er det lem over stova, men lemmen er truleg sett inn noko seinare, slik at stova opphavleg kan ha vore ei røykstove.

Løa er bygd i grindverk, med steinmurar langs heile sør- og vestveggen og ein del av nordveggen. I kjellaren er den opphavlege floren. Stavkonstruksjonen med sidesvaler og
murte yttervegger er eit svært alderdommeleg trekk og det er sjeldan å sjå i dag.

Informasjonen er henta frå kulturhistorisk vegbok for Hordaland: http://www.grind.no/pdf/kvh-radoy-4.pdf